توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٠١ - مقاله شارح
صادق نبوده بلكه كنايه است از اينكه ممدوح بخيل نيست.
مقاله شارح
شارح مىگويد:
طبق آنچه ما قبلا تقرير نموديم كنايه با تجريد هيچ تنافى ندارد تا در صورت فرض وقوع كنايه در بيت حكم كنيم به انتفاء تجريد.
و امّا اينكه گفته شد:
در صورتيكه خطاب شاعر با خود باشد بيت تجريد است يعنى قسم عليحدهاى از تجريد مىباشد.
در جواب مىگوئيم:
اين كلام نيز صحيح نيست بلكه در فرض مزبور بيت مذكور در قسم بعدى تجريد داخل گرديده كه مصنّف گفته است:
و از جمله اقسام تجريد آنستكه انسان خود را مورد خطاب قرار داده و با خويش گفتگو و صحبت كند.
تقرير تجريد در اين قسم آنستكه شخص از خود ديگرى را كه در صفت مورد كلام همانند او است انتزاع نموده و پس از آن وى را مخاطب قرار مىدهد مانند قول ابو الطّيّب المتنبّى:
|
لا خيل عندك تهديها و لا مال |
فليسعد النّطق ان لم تسعد الحال |